UPI Fraud टाळण्यासाठी काय करावे? आजच्या डिजिटल युगात बहुतांश लोक पैसे देण्यासाठी किंवा घेण्यासाठी UPI (Unified Payments Interface) चा वापर करतात. मात्र, याच UPI द्वारे अनेक लोक फसवणुकीचे बळी ठरत आहेत. काही साध्या नियमांचे पालन करून आपण हे फसवे प्रकार टाळू शकतो.
कधीकधी, अनोळखी व्यक्तींकडून लिंक्स किंवा क्यूआर कोड मिळू शकतात, जे त्यांचा यूपीआय पिन टाकण्याच्या बदल्यात बक्षिसे देण्याचे वचन देतात. तथापि, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे की क्यूआर कोड स्कॅन करणे आणि यूपीआय पिन टाकणे हे केवळ पैसे देण्यासाठी आहे, पैसे स्वीकारण्यासाठी नाही. त्यामुळे, सावधगिरी बाळगणे आणि अशा योजनांना बळी न पडणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
UPI Fraud म्हणजे काय?
UPI Fraud म्हणजे मोबाईलद्वारे फेक कॉल, खोटे अॅप्स किंवा फसवे लिंक वापरून आपले बँक तपशील चोरले जातात. यामध्ये OTP, UPI PIN किंवा QR Code द्वारे पैसे काढले जातात.
UPI Fraud टाळण्यासाठी सोपे उपाय
1. अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नका
SMS, WhatsApp किंवा ईमेल मधील लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी त्याचा स्रोत तपासा.
2. UPI PIN कधीही शेअर करू नका
बँक, NPCI किंवा कोणतीही संस्था कधीही तुमचा PIN विचारत नाही.
3. फक्त अधिकृत अॅप्स वापरा
Google Pay, PhonePe, Paytm, BHIM यांचे फक्त Official Version Play Store/App Store वरूनच डाउनलोड करा.
4. अनोळखी QR कोड स्कॅन करू नका
पैसे मिळवण्यासाठी QR Code स्कॅन करण्याची गरज नसते. फसवणूक करणारे पैसे मिळवण्याऐवजी पैसे डेबिट करून घेतात.
5. OTP आणि SMS काळजीपूर्वक वाचा
कोणतीही ट्रान्झॅक्शन OTP शिवाय होत नाही. OTP फक्त स्वतः वापरा.
6. Bank/UPI Notification Alerts सक्रिय ठेवा
प्रत्येक व्यवहाराचे त्वरित नोटिफिकेशन मिळाल्यास फसवणूक लवकर लक्षात येते.
7. Public Wi-Fi वापरून व्यवहार करू नका
सार्वजनिक नेटवर्कवर UPI व्यवहार असुरक्षित असतात.
8. मोबाईलमध्ये Strong Lock वापरा
PIN, Password, Pattern किंवा Biometric लॉक ठेवल्यास अनधिकृत प्रवेश रोखता येतो.
9. Transaction Limit सेट करा
बँकिंग अॅपमध्ये दररोजचा ट्रान्झॅक्शन लिमिट कमी ठेवा, त्यामुळे मोठे नुकसान टाळता येईल.
10. फसवणूक झाल्यास त्वरित तक्रार करा
- तुमच्या बँकेच्या हेल्पलाइनवर कॉल करा.
- National Helpline Number – 1930 वर फसवणूक नोंदवा.
- cybercrime.gov.in वर ऑनलाइन तक्रार नोंदवता येते.
संबंधित पोस्ट:
UPI Fraud टाळण्यासाठी काय करावे आणि काय करू नये
काय करावे
अद्ययावत केलेला मोबाईल नंबर बँकेच्या नोंदींमध्ये नोंदणीकृत असावा.- UPI पिन फक्त पेमेंटसाठी टाकायचा आहे, पावतीसाठी नाही.
- व्यवहार करताना UPI ॲप्समधील इन-ॲप नोटिफिकेशन्स नेहमी तपासतो.
- बँकेची संपर्क माहिती फक्त वेबसाइटवरूनच मिळवा.
- तक्रारी असल्यास, वापरकर्त्याने केवळ बँक किंवा पोलीस अधिकाऱ्यांकडेच कळवावे.
अद्ययावत केलेला मोबाईल नंबर बँकेच्या नोंदींमध्ये नोंदणीकृत असावा.करू नये
- तुमच्या बँकेचा किंवा सरकारी अधिकाऱ्याच्या वेशात असलेल्या अनोळखी व्यक्तीने सांगितल्यास कोणताही एसएमएस कधीही फॉरवर्ड करू नका.
- डेबिट कार्डची माहिती आणि UPI पिन कोणत्याही तिसऱ्या व्यक्तीसोबत कधीही शेअर करू नका.
- रिमोट ऍक्सेस / स्क्रीन शेअरिंग ऍप्सचा वापर फसवणूक करणारे तुमचा ऍक्सेस मिळवण्यासाठी किंवा तुमची स्क्रीन पाहण्यासाठी करू शकतात, त्यामुळे आर्थिक व्यवहार करताना असे ऍप्स वापरणे टाळा.
- तुमच्या तक्रारींसंबंधी व्यवहाराचा तपशील सोशल मीडियावर कधीही पोस्ट करू नका.
- फोनवर तिसऱ्या व्यक्तीशी बोलत असताना व्यवहार करणे टाळा.
तुमच्या बँकेचा किंवा सरकारी अधिकाऱ्याच्या वेशात असलेल्या अनोळखी व्यक्तीने सांगितल्यास कोणताही एसएमएस कधीही फॉरवर्ड करू नका.
FAQ – UPI Fraud टाळण्यासाठी सोपे उपाय
Q1: UPI व्यवहार सुरक्षित आहे का?
हो, UPI व्यवहार पूर्णपणे सुरक्षित आहेत; मात्र फसवणूक टाळण्यासाठी सावध राहणे आवश्यक आहे.
Q2: UPI PIN कोणी विचारू शकतो का?
नाही. कोणतीही बँक, NPCI किंवा अधिकृत संस्था कधीही UPI PIN विचारत नाही.
Q3: UPI फसवणूक झाल्यास काय करावे?
ताबडतोब 1930 वर कॉल करा आणि cybercrime.gov.in वर तक्रार नोंदवा.
Q4: QR Code स्कॅन करून पैसे मिळू शकतात का?
नाही. QR कोड स्कॅन केल्यावर पैसे जातात, येत नाहीत.
अशा सरकारी योजना, शिक्षण आणि महत्वाच्या अपडेट्ससाठी Marathicon.com ला भेट देत राहा.
